iniciación | Lukas 02

Zer egin du gaur Lukasek? / ¿Qué ha hecho hoy Lukas?

Ésta es la segunda parte de la historieta de Lukas. Si no conoces la primera, aquí tienes el enlace. En el vídeo verás y escucharás qué ha hecho hoy Lukas. Después de verlo, o mientras lo ves, haz el ejercicio de más abajo para interiorizar mejor los verbos de la narración.





vídeo



ejercicio

Lukas 02

iniciación | Lukas 01

Zer egin du gaur Lukasek?

Lukas es un personaje singular creado por Álvarez Rabo, mítico dibujante del TMEO.
En el vídeo de abajo puedes ver y escuchar qué ha hecho hoy Lukas. Despúes de verlo, o mientras lo haces, haz el ejercicio para ver si lo has entendido bien, y qué tal te defiendes con los verbos.

vídeo



ejercicio

Lukas 01

ariketa | Apirilaren 25ean, Anahitasunara!

Apirilaren 25ean ekitaldi garrantzitsua eginen dugu Iruñeko Anaitasuna kiroldegian euskaraz bizitzeko eskubidearen alde; euskaraz bizi nahi dugunok, ozenki eta argiki aldarrikatuko dugu geure nahi hori.

Gure ikasleren bat, ordea, oraindik ez zuen horren berririk, eta elkarrizketa interesgarria sortu da gure geletako batean.

Elkarrizketa hori txukundu egin dugu, grabatu, eta errepasorako ariketatxoa ere prestatu dugu.
Erabili dugun musika Broken Brothers Brass Band taldearena da.
Plazer baduzue, hementxe duzue:


Entzun grabazioa Egin ariketa 
Apirilaren 25ean Anahitasunara

ariketa | Angelen arratsaldea

Erretiratuta dago gure Angel. Baina orain, lanean ari zenean baino lanpetuago dabil, familiako guztiek mesedeak eskatzeko deitzen diotelako. Gaur arratsaldean, adibidez, bere amak eta bere semeak deitu diote.
Entzun itzazu beheko bi grabazioak, eta egin itzazu ariketak. Hainbat aditz laguntzaile errepasatzeko baliko dizu!
Ariketa luze samarra da. Horregatik, bi ataletan banatu dugu: Angelen arratsaldea 1. atala, eta Angelen arratsaldea 2. atala. 
Grabaziorako erabili dugun musika: Joseba Irazoki





Angelen arratsaldea 1. atala 

 Grabazioa Ariketa Angelen arratsaldea. 1. atala


Angelen arratsaldea 2. atala 

Grabazioa Ariketa Angelen arratsaldea. 2. atala

ariketa | Argindarraren faktura

Irudia hemendik hartua

Angelek ikaragarrizko faktura jaso du. Argindarra beti bezala kontsumitu du azken boladan, baina orain, inoiz baino gehiago kobratu nahi diote.
Entzun ezazu Angelen istorioa pare bat aldiz, eta gero saiatu beheko ariketa egiten.
Musika: Tapia eta Leturia

Grabazioa


Ariketa

Argindarraren faktura

ariketa | Anderrek gidabaimena atera nahi du

Irudia hemendik hartua.

Anderrek gidabaimena atera nahi du, baina... aix! Ez du dirurik. Horregatik, gurasoekin hitz egitea erabaki du.

Ariketa honetan, grabazio bat entzunen duzu, eta gero, grabazioaren transkripzioan hutsune batzuk aurkituko dituzu betetzeko. Klasean landutako zenbait kontu errepasatzeko balioko dizu.

Ea zer moduz egiten duzun!


Grabazioa



Ariketa

Ander

ariketa | Tatok, Danik eta Mikelek piper egin dute gaur.

Argazkia hemendik hartua.

Horixe bada, gaur Tato, Dani eta Mikel ez dira klasera etorri, piper egin dute!

Hori bai, bakoitzak arrazoi bat zuen horretarako, eta gainerako ikasleek komentatu egin dituzte; bat gaixorik dago, beste bat ikastaro bat egiten ari da, eta besteak piper eginen zuela esateko mezu bat bidali du, baina ez du azaldu zergatik.

Entzun grabazioa, eta egin beheko ariketa, ea zer moduz ateratzen zaizun!
Musika: Piperrak - Kualkier dia


Grabazioa



Ariketa

Tatok, Danik eta Mikelek piper

zalantza | "joan behar naiz" ala "joan behar dut"?

Batzuetan zalantza sortzen zaigu behar aditza (behar izan) erabiltzean. 

Honelako kasuetan argi dago:

• Boligrafoa hartu behar dut
• Arrautzak erosi behar ditut.
• Ariketa egin behar dugu.

Baina zer gertatzen da beste kasu hauetan? Nola erabili behar da?

• Etxera joan behar dut / Etxera joan behar naiz?
• Non eseri behar dugu? / Non eseri behar gara?
• Billabesaz etorri behar duzu? / Billabesaz etorri behar zara?

Bada, Euskaltzaindiaren arabera, normalean nor formako laguntzaileak eskatzen dituzten aditzekin ere nork-nor formakoak erabiltzen dira behar izan aditzarekin:

• Etxera joan behar dut.
• Non eseri behar dugu?
• Billabesaz etorri behar duzu?

Hala ere, nor forma ere onartuta dago kasu hauetan (joan behar naiz, etorri behar zara...), zenbait zonaldetan hala erabiltzen baita.

Esaldi inpertsonaletan, baina, nor forma erabiltzen da:

• Euskara ikasteko, euskaltegira joan behar da.
• Kurtsoa pasatzeko asko ikasi behar da.
• Gauzak ongi egin behar dira.

BERAZ 

Euskara batuan joan behar dut bezalako esaldiak egitea gomendatzen du Euskaltzaindiak, baina joan behar naiz bezalakoak ez daude gaizki, onartuta daude. Esaldi inpertsonaletan, nor formak erabiliko ditugu.

Behar izan aditzarekin praktika txiki bat egiteko, talo goxo-goxoak nola prestatu behar diren azalduko dugu hurrengo testutxoan:

Osagaiak: Arto irina, gazta eta ur epela.

Nola egin behar da?

Hasteko, arto irina bota behar dugu katilu batean, erdiraino edo. Ondoren, bi goilarakada gatz bota behar dugu, eta dena nahastu behar dugu.Gero, ur epela gehitu behar dugu. Nahasketa egina dugunean, orea 

indar handirik gabe oratu behar dugu. Masatik hartutako zatitxo batekin, bola bat egin behar dugu.

Mahai gainean irin apurtxo bat jarrita, bola talotzen hasi behar dugu, bolaren kanpoaldetik hasita. Orea findu samarra dagoenean, talo-palara pasatu behar dugu, eta bertan talotu behar dugu, fin-fin utzi arte.

Gero, suari egurra eman, eta zartagi batean jarri eta erre egin behar dugu taloa. Buelta eta buleta ibili ondoren, gazta jarriko diogu, eta jan eginen dugu.

On dagizuela!

zalantza | "pasatu dut" ala "pasatu naiz"?

Arazoak sortzen zaizkigu batzuetan pasatu aditza erabili behar dugunean. Pasatu aditzak esanahi eta erabilera asko ditu, eta erraza da horiek nahastea. Eta horrela, esaldi aldrebes samarrak ateratzen zaizkigu batzuetan, adibidez:

• Asteburua oso ongi pasatu gara landetxean.
• Zure herritik pasatu dut gaur goizean.

Kontuan hartu behar dugu, lehenengo esaldian, galdera klabeak nork pasatu du? eta zer pasatu du? direla:

• Nork pasatu du oso ongi?  => Guk.

• Zer pasatu dugu oso ongi?  => Asteburua. 

Kasu honetan, nor-nork motako laguntzaileak erabili behar ditugu (dut, duzue, nuke, zuten, genuen...). Adibidea ongi egonen litzateke horrela:

• Asteburua oso ongi pasatu dugu landetxean.

Bigarren esaldian, berriz, galdera klabea nor pasatu? da. Esaldi honetan ez luke zentzurik galdetzeak nork?

• Nor pasatu da zure herritik?  => Ni.

Beraz, nor motako laguntzaileak erabiliko ditugu horrelako esaldietan (naiz, ginen, gara, litzateke, dira...). Gure adibidea ongi egonen litzateke horrela:

• Zure herritik pasatu naiz gaur goizean.

Pista moduan, aipatuko dugu toki batetik pasatu garela, edo pasatuko garela, edo pasatu ginela esan nahi dugunean (Mendillorritik pasatu nintzen lehengoan, adibidez), nor motako esaldiak egiten ditugula. Beraz, nondik pasatu? galdera dugunean, naiz, zara, ginen, zinateke... eta abar (nor motako laguntzaileak) erabiliko ditugu. 

Ikus ditzagun Elhuyar hiztegiko adibide batzuk:

Pasatu du

• Aurten oporrak mendian pasatuko ditugu. => Nork? Guk. / Zer? Oporrak.
• Oso ondo pasatu dugu jai hauetan. => Nork? Guk. / Zer? Jaietan bizi izan dugun hori.
• Harekin pasatu nahi nuke bizitza osoa. => Nork? Nik. / Zer? Bizitza osoa.

Pasatu da

• Lehenik kontsultatik pasatu nintzen. => Nor? Ni.
• Handik Frantziara pastu zen. => Nor? Bera, Lupe, adibidez.
• Zure albotik pasatu da. => Nor? Bera, Fermintxo, adibidez.

Bukatzeko, hona hemen egunotan klasean landu ditugun esaldi batzuk, ariketa formatuan. Animatu egitera, ea azalpenak ongi ulertu dituzun, eta hobeki erabiltzen duzun pasatu aditza:

zalantza | "lagundu dut" ala "lagundu diot"?

Maiz erabili behar izaten dugu lagundu aditza, eta batzuetan, zalantzak izaten ditugu.

irudia hemendik hartua

• Lehenengo zalantza hauxe izaten da: nor lagundu, ala nori lagundu? Edo beste modu batean azalduta: lagunduko dut, ala lagunduko diot?

Bada, Elhuyar hiztegiaren arabera, hegoaldeko hizkeretan ohikoagoa da nori lagundu erabiltzea (nor-nori-nork), eta iparraldekoetan berriz, nor lagundu (nor-nork). Beraz, biak dira zuzenak. Hala ere, geure zonaldean, gehiagotan entzunen ditugu horrelakoak: 

Atzo alabari lagundu nion etxeko lanak egiten, eta gaur semeari lagunduko diot.

• Bigarren zalantza zera izaten da: lagundu diot, bai... baina zertan lagundu? Horixe da gogoan darabilgun galdera esaldia "planifikatzen" ari garenean; zertan? Adibidez: 

Aizu, lagunduko didazu bazkaria prestatzen?  

Atzo alabari etxeko lanak egiten lagundu nion.

Horiexek dira, beraz, lagundu aditza erabiltzen dugunean kontuan hartu beharrekoak:

NORK, NORI, ZERTAN LAGUNDU?

Argi gelditu bazaizu, egizu beheko ariketa kontua hobeki barneratzeko. Adibide gehiago bururatzen bazaizu, idatzi iruzkinetan.

Lagundu... zertan lagundu?

ARIKETA: "saiatu" erabiltzen trebatu.

Saiatu aditza erabiltzean, zailtasunak izaten ditugu maiz. Aditz hau nola erabiltzen den ulertzeko, azalpen batzuk eman genituen aurreko sarrera batean. Joko honetan saiatu aditza duten esaldiekin ariko zara jolasean, ongi erabiltzen ikasi arte. Nahi baduzu, aurrekoan eman genituen azalpenak ikus ditzakezu hemen klik eginda.

Ariketa-joko hau, Euskal Jakintza web guneko GAURKO HITZA tresna erabiliz egin dugu.

ariketa | nor-nork lehenaldian lantzeko jokoa.

Ariketa-joko hau, Euskal Jakintza web guneko GAURKO HITZA tresna erabiliz egin dugu. Probatu ezazue, sortu zuek zuen jokoak!